PERİYODİK MUAYENE

 

Kişisel, kapsamlı ve sürekli sağlık bakımı herkes için kolay ulaşılabilir bir hedef olmalıdır. Bu temel amaç olmalıdır ve 1. basamak sağlık kuruluşlarıdır. Bireysel risk faktörleri, cinsiyet ve yaş gruplarına özel taramalarla toplumsal açıdan en çok sorun yaratan ya da oluşması muhtemel rahatsızlıklar öncelikle takip edilip belirlendiğinde tedavisine erken başlama şansı olmaktadır. Belirli aralıklarla yapılan kişisel sağlık kontrolleri bireylerin sağlık eğitimlerinin verilip birincil koruma sağlanması açısından önemlidir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde söz sahibi olmayı amaçlayan ve bu yönde yoğun çaba gösteren Aile Hekimleri periyodik muayeneyi bilimsel kurallarla üstlenip yürütmeye başlayan bir uzmanlık dalı olmuştur. Tüm diğer Anabilim dallarının bu hizmetin yürütülmesinde Aile Hekimleri’ne  son derece önemli katkı sağlayacağı açıktır. Bu bir grup çalışması olmalıdır, bu çalışmayı sunan Aile Hekimleri’ nin çalışmalarını yönlendirecek ve onlardan gelen feed-backleri değerlendirecek tüm uzmanlık dalları takip kriterlerinin ortaya konulmasında belirleyici olacaklardır.

Periyodik muayene;  Tarama, aşılama, eğitim ve danışma ile ilaç profilaksisi ana başlıkları altında yürütülmektedir. Sağlıklı yaşam tarzının ortaya konulmasında en önemli başlığın sağlık eğitimi olduğunu düşünmekteyiz.

Anabilim Dalımızda periyodik muayene hizmetlerinin yürütülmesinde oluşturduğumuz ölçek aşağıda sunulmuştur.

 

 

 

 

 

                                                      

 

GİRİŞİMLER

İLK MUAYENE

YAŞ

 

19

25

30

35

40

45

50

55

60

64+

 

TARAMA

 

Kan basıncı

 

Yıllık

 

Boy ve ağırlık

 

Yıllk

 

Hemogram

 

Risk gurubunda yıllık

 

TİT

 

Risk gurubunda yıllık

 

Gaita mikroskopisi

 

Yıllık

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gaitada gizlikan

 

 

2 yılda bir

 

Akciğer grafisi

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

EKG

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kan şekeri

 

 

Yıllık

 

Lipit profili

 

 

 5 yılda bir

 

Pap smear

 

3 yılda bir , Pap smear (-) ise 5 yılda bir

 

Mammografi

Risk varsa

 

1-2 yılda bir

 

Meme muayenesi

Yıllık

 

Kanser taraması

(Tiroid)

Risk gurubunda

 

(Cilt)

Risk gurubunda

 

(Lenf)

Risk gurubunda

 

(Rektum)

Risk gurubunda

 

(Prostat)

Risk gurubunda

 

Diş muayenesi

Yıllık

 

Görme keskinliği muayenesi (Snellen eşeli)

 

İki yılda bir

 

İşitme muayenesi (Diapozan, fısıltı)

 

 

 

 

AŞILAR

 

Tettanoz

 

 10 Yılda bir

 

Influenza

Risk gurubunda yıllık

 

Pnomokok

Tek doz

 

Hepatit B

3 doz

5 yılda bir

 

Varicella

Tek doz

 

 

DANIŞMA

 

Sigara, alkol, ilaçlar, seksüel davranış, beslenme, fiziksel aktivite, aile planlaması

Yıllık

 

KEMOPROFİLAKSİ

 

Aspirin

80-160 mg/gün

 

Östrojen

Bayanlar

 

Folat

12-45 yaş arası bayanlarda                   40 yaş üzeri erkeklerde            0.4 mg/gün

 

Kalsiyum

Bayanlarda 1000-1500 mg/gün

 

Polivitamin

Gebelerde

 

 

Demir

Gebelerde

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TARAMA

GİRİŞİM

SÜRE

KANIT

ÖNERİ

Asemptomatik KAH

Orta ve ileri yaşta EKG

Çocuk adolesan ve genç erikinde EKG

 

II-2

III

C

D

Lipid profili

Erkekler 35-65 yaş

Bayanlar 45-65 yaş

Herkes için >65 yaş

Çocuk, Adolesan, Genç erişkin

Rutin HDL

Rutin Trigliserit

2-5 y

2-5 y

2-5 y

2-5 y

2-5 y

2-5 y

I, II-2

II-2

II-2

II-2

II-2, III

II-2

B

B

C

C

C

C

Hipertansiyon

Rutin KB ölçümü  ³21 yaş

Rutin KB ölçümü  Çocuk ve Adolesanlar

1 y

1 y

I

II2,3, III

A

B

Obesite

Boy ve ağırlık ölçümü

Bel/Kalça oranı

1 y

1 y

I, II-2,III-3

II-2

B

C

NIDDM

 

IDDM

Rutin AKŞ, HbA1C, İdrar glukozu

Gebelerde AKŞ, HbA1C, İdrar, GGT(1 saat)

Rutin serum otoantikoru

 

II-2

I, II-2

III

C

C

D

Fe eksikliği Anemisi,

 

 

 

Fe profilaksisi

Gebelerde ilk visit

Yüksek riskli infantlar

Yüksek riskli çocuklar

Genel populasyon

İnfant ve toddlerlarda emzirme+Fe’ li mama

Sağlıklı gebe

Sağlıklı infant

 

II-1, II-2

I

I

I, II-1, 2

I, II-1,3

I, II-1,2

I, III

B

B

C

C

B

C

C

Hepatit B

Rutin HbsAg Gebelerde

Rutin HbsAg Riskli gruplarda

Genel populasyon

 

I, II-1,3

III

III

A

C

D

PPD

 

BCG

Risk grubunda

Risk grubunda İnfant ve Çocuklar

Risk grubunda infant ve Çocuklar

 

I

I, II-2

I, II-2

A

B

B

Fiziksel aktivite

Düzenli fiziksel aktivite korunma amaçlı

Düzenli fiziksel aktivite

 

II-2

I, II-2

A

C

Diyet

Yağ kısıtlaması (Özellikle sature yağlar

Kolesterol kısıtlaması

Sebze, meyve ve lifli gıda önerisi

Diyet ve egzersizle kalori dengesi

Diyetle kalsiyum alımı (Bayanlar)

Sodyum kısıtlaması

Demir alımı

Beta-karoten ve antioksidan alımı

İnfantlarda anne sütü

Diyet alışkanlıklarınındeğiştirilmesi(Uzman)

Diyet alışkanlıklarınındeğiştirilmesi(Bir.bas)

 

I, II2,3

II-2

II-2,3

II-2

I, II-1,3

II-3

II-2,3, III

II-2,3

I, II-2

I

III

A

B

B

B

B

C

C

C

A

B

C

 

 

 

 

 

 

 

TARAMA

GİRİŞİM

SÜRE

KANIT

ÖNERİ

Aşılama

(Çocuklar)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Amantadin, rimantadin profilaksisi

Rutin çocukluk aşıları:

Difteri

Tetanoz

Boğmaca

Polio

Kızamık

Kızamıkçık

Kabakulak

 

H. Enfluenza tip B

Hepatit B

Varicella

Yüksek riskli çocukların aşıları:

Hepatit A ³2 yaş

İnfluenza >6 ay

Pnomokok ³2 yaş İmmünitesi yeterli

                              İmmün yetmezlikli

                              Epidemik bölgede sağlıklı

Yüksek riskli çocuklarda

 

 

I, II-3      

I, II-3

I, II-3

I, II-3

I, II-3

I, II-3

I, II-3

                

I, II-1,3

I,II-2,3

I,II-3

 

I, II-3

II-2

I, II-2

I, II-2

I

I              

 

A

A

A

A

A

A

A

 

A

A

A

 

A

B

B

C

A

B

Aşılama

(erişkin)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Amantadin, rimantadin profilaksisi

Rutin aşılama:

İnfluenza ³65 yaş

Pnomokok ³65 yaş

Tetanoz

Hepatit B

H. Enfluenza tip B

Yüksek riskli grupta:

Influenza

Pnomokok             İmmünitesi yeterli

                              İmmün yetmezlikli

                              Epidemik bölgede sağlıklı

Hepatit B

Hepatit A

MMR

MMR (2.Doz)

Varicella

Yüksek riskli grupta

 

 

 

 

I, II-2      

II-2

I,II-3

I,II-3

I, II-3

 

II-2

I, II-2

I

I

I, II-3

I

I

II-2,3

I, II-3

I              

 

B

B

A

A

A

 

B

B

C

A

A

B

A

B

B

B

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

TARAMA

GİRİŞİM

SÜRE

KANIT

ÖNERİ

Enfeksiyonlarda profilaksi

H. Enfluenza B  Rifampin

Hepatit A           IG

Hepatit B           IG/Aşı

N. Menenjiti      Rifampin,

                          Aşı,

                          Seftriakson

Kuduz        IG/Postexposure aşı

                  Yüksek riskte preexposure aşı

Tetanoz      Aşı/IG

 

I, II-3

II-1

I

I, II-1

I, II-1, II-3

I

I, II-3

II-1

II-1,3

A

A

A

A

A

C2

A

A

A

Post Menapozal HRT

Rutin danışma

 

I, II-2

B

Kemik dansitometresi

Post menapoz

 

II-2, III

C

Aspirin profilaksisi

MI              Orta ve ileri yaş

                   Orta yaşlı bayanlar

Gebelik       Normal gebelik

                   Yüksek riskli gebelik

 

I

II-2

I

I, II-1

C

C

C

C

Tütün kullanımı

Hastalık riskinin azaltılması

Gebeler ve tüm populasyonda danışma

Nikotin flasteri ya da sakızı

Klonidine

Okul çocukları ve adolesanlar

 

II-2

I

I

I

III1

A

A

A

C

C

İşitme

Yaşlılarda sorgulama

Yaşlılarda audiometri

Çalışanlar ve adolesanlarda

Üç yaş üzeri çocuklarda

 

I, III

I, III

II_2, III

II-2

B